سوغات زیارت در کاشمر حیران در بازی شعار و شعور

سلام...این یادداشت در شماره 224 دوهفته نامه سرو کاشمر منتشر شد:

در بحث تقویت گردشگری باید به مقوله بازار توجه ویژه ای مبذول شود. گردشگری خرید در کاشمر هنوز مظلوم است. دومین شهر زیارتی استان هنوز با این مقوله آشتی نکرده است. بسیاری از فعالیت ها در این حوزه یا خودجوش است یا فاقد مطالعات بنیانی است. اخیراً در جوار امامزاده سید مرتضی(ع) شاهد افتتاح یک بازار هستیم. اگر گشتی در این بازار بزنید متوجه می شوید هنوز نیازمند زیرساخت های بسیاری است. بازار قدیمی این بقعه هم حال و هوای خود را دارد. یک مجموعه سنتی و در عین حال آشنا با ذهن گردشگر و زائر. در لاین برگشت هم ساخت و سازهای مشهود است . بساط دستفروشان عیان است.

در جوار سه بقعه زیارتی مزار شهید مدرس، سید حمزه(ع) و سید محمد(ع) چیزی به نام بازار مشهود نیست. در این میان بقعه سید محمد(ع) وضعیت بهتری دارد. چرا در جوار بقاع متبرکه دیارمان شاهد توجه به مقوله گردشگری خرید نیستیم؟ مگر نه آن که برخی مدعی هستند کاشمر در هر سال پذیرای سه و نیم میلیون زائر و گردشگر است! مگر اینان برنامه ای برای خرید ندارند؟ و اگر برنامه ای دارند آیا آن چه دوست دارند را می توانند بخرند؟ بی تعارف بازار مجاور بقاع متبرکه در تصرف اجناس غیر کاشمری و عموماً چینی است. چرا در جوار این بقاع سوغات سرای حاوی تولیدات کشاورزی و صنایع دستی و سایر تولیدات دیارمان نیست.

اقتصاد زیارت از جمله مفاهیمی است که طی سالهای اخیر، فراوان از آن سخن به میان آمده است، مؤلفههای متعددی در رونق اقتصاد زیارت نقشآفرین هستند که یکی از این مؤلفهها حوزه سوغات زائر را شامل میشود.سفر به اماکن مذهبی در داخل یا خارج کشور، همواره از گردش مالی قابل توجهی از حیث اقتصادی برخوردار بوده است که این فرصت و ظرفیت بالقوه در حال حاضر نیز به قوت خود باقی است. آیا این فرصت و ظرفیت بالقوه در کاشمر هم مورد توجه است؟ در بسیاری از نقاط مذهبی و زیارتی کشور شاهد غلبه اجناس چینی به جای سوغات زیارت هستیم.

بر طبق یک عرف و قاعده نانوشته، تهیه سوغاتی، اعطا و بخشیدن آن به دوستان، آشنایان، اطرافیان و اقوام و بستگان در فرهنگ ایران زمین، رسمی دیرین، قدیمی و پایدار است که در حال حاضر نیز این عُرف در لایه های مختلف و متعدد اجتماعی و فرهنگی جامعه بهصورت بالقوه احساس می شود. آیا در کاشمر این عرف مدنظر زائر گردشگر هست؟ چرا این مهم مورد غفلت واقع شده است؟

گویا در اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی بحث توجه به سوغات مطرح است. چرا اینقدر این مهم دیر مطرح شده است. این نهاد در پی آن است که با هدف عرضه و تقویت سوغات زیارت، اولین شهرک تخصصی کشور را ایجاد کند. در مطالعه این خبر متوجه می شویم که این اداره کل یک دبیرخانه سوغات زیارت هم دارد. عجیب است. اصلاً کاشمر سوغات زیارت دارد؟ اگر دارد؛ به نظر شما سوغات زیارت کاشمر چیست؟ توجه به خلا موجود ایجاد و تقویت شبکه ها و زنجیره های تولید و فروش در اولویت کار این دبیرخانه است. گویا طرح ایجاد شبکه و شهرک سوغات زیارت در مشهد نیز توسط سرمایه گذاری بخش خصوصی به دبیرخانه سوغات زیارت ارایه شده است.

طرح ایجاد شهرک سوغات زیارت در شرکت شهرک های صنعتی ایران مطرح و مصوب شده است. چه عالی می شود اگر این شهرک در کاشمر هم ایجاد شود. مگر نه آن که برخی به نحو عجیبی مدعی هستند کاشمر چهارمین شهر زیارتی کشور است، خوب این حضرات گامی هم برای ایجاد این شهرک بردارند. همه می دانیم، نبود شبکه های منظم خرید وفروش صنایع دستی و سوغات و ضعف در اتصال زنجیره های بخش های تولید داخلی، خدمات و توزیع در سطح کشور سبب ایجاد فرصتی برای ارایه کالاهای بی کیفیت، فاقد هویت و غیر ایرانی شده است.

به باور دبیرخانه سوغات زیارت، در طرح شبکه سازی سوغات به مواردی چون اتصال واحدهای تولیدی کوچک به یکدیگر، ساماندهی آنان و سپس اتصال به شبکه های توزیع، ساماندهی بخش خدمات، ایجاد ارتباط با بخش بازار و آموزش در همه این حوزه ها با تاکید بر سوغات بر پایه صنایع دستی توجه شده است. استفاده از این الگوی آماده در کاشمر به مسئولان شهرستان پیشنهاد می شود. این مهم در بحث اشتغالزایی از منظر اقتصاد مقاومتی بسیار قابل توجه است. کافی است کمی به خود بیاییم و فرای مسایل جماحی و سیاسی به پیشرفت کاشمر بیاندیشیم.

به تعبیر دبیرخانه سوغات زیارت؛ ایجاد شهرک سوغات زیارت می تواند نقش رهبری این زنجیره های تولید و فروش را ایفا نماید و مدل مناسبی به بازار ارایه نماید. صنایع دستی به عنوان کالایی فرهنگی و بومی از جمله مواردی است که در دبیرخانه سوغات زیارت در اولویت قرار دارد چرا که برای قرار گرفتن در سبد سوغات نیاز به سرمایه گذاری کلان ندارد. کاش در کاشمر هم این موارد جدی گرفته شود. چرا شهرمان فروشگاه صنایع دستی ندارد؟ شاید بگویید کاشمر صنایع دستی ندارد! پس این همه هنرمند بومی مشغول به چه کاری هستند؟ باید تلاش کنیم کالایی که تحت عنوان سوغات معرفی می شود از هر نظر به ویژه قیمت برای متقاضی قابل دسترس باشد

یادمان باشد که ماهیت سوغات زیارت باید تداعیکننده هویت مذهبی شهر کاشمر برای زائران باشد. بحث سوغات زیارت ذیل موضوع صنایع فرهنگی تقسیم بندی می شود. امروزه کشورهایی که به اهمیت استراتژیک صنایع فرهنگی پی برده و اقدامات مناسبی انجام دادهاند، از نظر اقتصادی و همچنین نفوذ فرهنگی از موقعیت ممتازی برخوردار هستند.سوغات هر شهر، نمادی از آن شهر است. بازار بی رنگ سوغات زیارت در کاشمر یکی از ضعف های اقتصادی شهرمان است. زیبنده و شایسته نیست که هنرمند شهرستان ما در دومین شهر زیارتی استان بیکار باشد، آن وقت صنایع دستی دیگر جاها در آن عرضه شود و به فروش برسد.

استان خراسان با سوغاتی چون؛ زعفران، انواع فرش و گلیم، محصولات ابریشمی، نمد، پیکرهای سنگی، سنگ فیروزه و بسیاری از محصولات دیگر از جمله گیوه، چاروق، انواع مهر و تسبیح و بافته های مربوط به نشانه ها و پرچم های مذهبی دارای معروفیت است. در بسیاری از این موارد کاشمر حرف های نابی برای گفتن دارد. به این همه می توان خیلی چیزها و تولیدات و محصولات و صنایع دستی را افزود. آیا این همه در حوزه سوغات زیارت کاشمر حضوری دارند؟

کاش در زمینه سوغات زیارت دیارمان با عقلانیت و به دور از شعار به دنبال برندسازی، ترغیب و تشویق تولید و خرید سوغات باشیم. در کاشمر شهرک سوغات زیارت باید در محدوده شهری دیده شود، دسترسی به این شهرک برای زائر و گردشگر باید ساده باشد. در بحث شهرک سوغات زیارت باید التفاتی ویژه معطوف، مشاغل کوچک، زنان خانه دار و مشاغل خانگی شود. این همه راهکاری مطلوب برای اشتغالزایی مفید است.

برچسبها: گردشگری کاشمر, سوغات زیارت

نوشته شده توسط حمید رضا بی تقصیر فدافن در 1:2 | لینک ثابت •