تکمله ای بر بود و نبود زمین های قهوه ای در کاشمر

سلام این یادداشت در شماره 234 نشریه سرو کاشمر در نیمه دی ماه امسال منتشر شد:

در جمع دوستانت که قرار می گیری موضوعات مختلفی بومی و استانی و ملی و جهانی مطرح می شود. این روزها سوژه برای صحبت زیاد است. از فیلتر و رفع فیلتر شدن تلگرام تا نه به گرانی، از سانچی تا رقص زلزله در کشور، همه و همه بهانه های برای صحبت کردن هستند، هر کدام به سبک خود سوژه ها را هجی می کنیم. در این میان صحبت در باره شهر و فعالان عرصه مدیریت شهری جلوه ای خاص دارد. در این جمع دوستی اشاره به پدیده تقسیم بندی زمین های شهر کرد، به گفته او در هر شهری سه دسته زمین؛ خاکستری، قهوه ای و سبز داریم! با تعجب نگاهش کردیم!

با تقسیم بندی زمین های شهری بر اساس نوع کارکرد، می توان برای هر قسمت تصمیم درست تر و صحیح تری گرفت. زمین های شهری بر همین اساس به سه دسته زمین های خاکستری، زمین های قهوه ای و زمین های سبز تقسیم می شوند. زمین های خاکستری به زمین هایی اطلاق می شود که سابقه توسعه (مجموعه تجاری، اداری و...) دارد، ولی متروک شده اند. زمین های قهوه ای، زمین هایی هستند که سابقاً توسعه یافته اند (معمولاً با هدف صنعتی)، ولی در حال حاضر رها شده اند و دارای آلودگی هستند. زمین های سبز، زمین هایی را می گویند که به طور طبیعی شکل گرفته و هیچ توسعه ای نیافته اند.

صحبت به آنجا رسید که وضعیت این سه رنگ در اراضی شهرمان به چه نحو است؟ آیا در شهر زمین رها شده چه به عنوان زمین خاکستری یا قهوه ای داریم؟ نکند بیشتر اراضی کاشمر سبز باشند؟ در میان این سه رنگ بحثمان به سمت و سوی اراضی قهوه ای کشیده شد. در تعریف رایج در کشورمان زمین های قهوه ای موجود در هر بافت شهری به رمین های که در گذشته دارای کاربری صنعتی و تجاری با آلاینده های متفاوت بودند و نیز زمین های بایر و رهاشده در بافت قدیم اطلاق می شود. با این قبیل زمین های رها شده آشنا هستیم که به علت عدم رسیدگی، به مکان های تجمع زباله، پاتوق معتادان و... تبدیل شده اند.

هر یک از افراد جمع برابر اطلاعاتشان در باره وجود این اراضی حرف های زده اند که در کل دلالت بر لزوم رسیدگی فرادستان شهر به این مقوله داشت. این موضوع سوژه جالبی برای یک یادداشت است. به راستی آیا در کاشمر اراضی رها شده داریم؟ آیا در کاشمر منازل مخروبه رها شده و یا واحدهای صنعتی رها شده و متروکه داریم؟ یقین فعالان مدیریت شهری و ویلانشینان خیابان خرمشهر حواسشان به این قبیل موارد هست و به درستی پاسخ این سوالات را می دانند. یقین اگر روزی شورای اسلامی شهر و یا شهردار نشستی مطبوعاتی داشته باشند از ایشان در این باره سوال خواهم کرد.

البته اینکه فعالان مدیریت شهری کی یک نشست مطبوعاتی برگزار خواهند کرد، برای نگارنده مجهول است، ولی وقتی مرغ خیال را در سطح شهر به پرواز در می آورم متوجه می شوم که اراضی رها شده و باغات رها شده و منازل رها شده در سطح شهر قابل رصد است. یحتمل اعضای شورای شهر و سایر فعالان مدیریت شهری با توجه به طرح جامع شهر از موقعیت و مکان هر یک از این موارد با خبرند. چه بسا اینان هر ازگاه عکس های هوایی از شهر به لطایف الحیل تهیه می کنند و اوضاع را بررسی می فرمایند. شاید هم از هلی شات های موجود برای این مهم بهره می گیرند.

البته یقیناً نهادهای ذیربط دیگر حسب وظایفشان اوضاع را رصد می کند. با این همه بد نیست بدانیم؛ زمین های قهوه ای که بر اثر گسترش شهر وارد محدوده قانونی شهر شده اند، باعث جدایی مناطق مختلف شهر از یکدیگر می شوند. بایسته است به مقوله زمین های قهوه ای از منظر جرم خیزی و مسایل امنیتی هم توجه شود. شهر در رشد است و خواسته یا ناخواسته در روند گسترش خود زمین های قهوه ای روستایی را نیز در بر خواهد گرفت. همه به وجود پدیده حاشیه نشینی در کاشمر معترفیم و حتی در صدد بهبود و حل مسایل آنها هستیم و برای این مهم انواع نشست ها و جلسات را برگزار می کنیم.

با توجه به ذات حاشیه نشینی می توان ادعا کرد در بخشی از این زمین های قهوه ای در نواحی حاشیه ای شهر گروه های اکولوژیک یا افرادی زندگی می کنند که در فقر مالی و اقتصادی به سر می برند. یقین مفعالان مدیریت شهری و نهادهای مرتبط با محیط زیست و مسایل اجتماعی می دانند که اگر این زمین ها را رها کنیم، خسارت هایی به محلات و حاشیه شهر و محیط زیست پیرامون هر زمین وارد می شود. این امر ارزش املاک واقع در محلات نزدیک به این زمین ها به دلیل بسیاری از عوامل مثل؛ آلودگی، تهدیدهای زیست محیطی و... تا حد زیادی کاهش و تحت تاثیر قرار می دهد.

کارشناسان مسایل اجتماعی اعتقاد دارند؛ برای رشد هوشمندانه هر شهر، یکی از راه ها، استفاده از زمین های قهوه ای است که علاوه بر صرفه های اقتصادی و اجتماعی، توسعه مجدد این زمین ها را نیز در پی خواهد داشت و موجب ارتقای کیفیت زیست محیط اطراف و حتی کاهش آسیب ها و بزه های اجتماعی می شود. لابد شورای شهر کاشمر با تاکید بر عنصر مشورت دارای ارتباطات گسترده ای با اهل فن و صاحب نظران بومی ورای حُب و بُغض های سیاسی اقلیت و اکثریت است و هوشمندانه به مدیریت شهر می اندیشد.

 شاید شورائیان خواهان رشد بیرونی شهر هستند و اعتقادی به توجه به زمین های قهوه ای درون شهر ندارند و خواهان گسترش شهر به بیرون هستند. گسترش افقی کاشمر پیامدهایی همچون افزایش زمین های بلااستفاده، کاهش تراکم جمعیت، گسستگی بخش های شهری و جدایی گزینی اجتماعی را به همراه دارد. شاید هم معتقد به گسترش شهر به صورت درونی هستند و از  گسترش پراکنده و حومه ای شهر جلوگیری می کنند. یقین همه می دانیم رشد هوشمند به صورت درونی مبتنی بر توسعه فشرده تر باعث توجه بیشتر به مسایل زیست محیطی، کاهش مصرف سوخت، ترمیم سفره های آب های زیرزمینی و... می شود.

 تغییرکاربری این اراضی بلااستفاده شهرمان، امکان جبران کمبودها و سرانه ها شهری و محلی، خلق فرصت های جدید شغلی را فراهم و باعث توسعه زیرساخت ها شهری نظیر؛ تاسیسات فیزیکی و سازمانی، امکانات حامل های انرژی (برق ،آب و گاز)، مراکز ورزشی و تفریحی و سایر مراکز خدماتی می شود. این مهم در ارتقای کیفیت زندگی  و احساس تعلق در محلات پیرامون زمین های قهوه ای موثر است.اگر شورای شهر کاشمر و مدیریت شهری معتقد به وجود اراضی قهوه ای و بلااستفاده و باغات رها شده و منازل مخروبه در شهر باشند می توانند با کسب رضایت مالکین در توسعه مجدد آن اراضی موثر باشند.

برای این توسعه مجدد می توان از الگوهای موجود در استان و کشور و پایتخت و حتی سایر کشورها بهره برد. خدا را شُکر شورای اسلامی شهرمان کمیسیون پژوهشی دارد و یقین این مهم را مد نظر قرار خواهد داد. در هر حال مهم رشد و بالندگی و پویایی شهرمان است. امیدواریم شهرمان دارای اراضی قهوه ای نباشد، ولی اگر باشد امیدواریم اعضای شورای شهر و شهردار تعیین تکلیف این اراضی را با توجه به دیدگاه مالک یا مالکین وجه همت خود سازند. شهر متعلق به این اکثریت یا آن اقلیت سیاسی حاضر در ویلای خیابان خرمشهر نیست. شهر متعلق به شهروندان و آیندگان است. گاهی زود دیر می شود و این میزها در گذر است. فردا امروز ما را به قضاوت خواهند نشست.

برچسبها: شهرداری

نوشته شده توسط حمید رضا بی تقصیر فدافن در 1:9 |  لینک ثابت   •