سلام این مطلب در شمار 220 نشریه سروکاشمر منتشر شد:
گاهی با خود می اندیشم برای افزایش میزان ماندگاری گردشگران در کاشمر چکار باید کرد؟ حسب مباحث تئوریک باید شعار بدهیم که نیازمند هتل هستیم. آیا گردشگران دیار ما که بیشتر اهل زیارت هستند، توان پرداخت هزینه های هتل را دارند؟ نگارنده بیش از این در سلسله یادداشت های که در باره گردشگری کاشمر داشته است به چند نکته به عنوان ابرچالش های فراروی این حوزه اشاره کرده است که متاسفانه به هر دلیل طبق معمول مورد توجه مسئولان ارشد شهرستان قرار نگرفت و به طاق نسیان سپرده شد. کاشمر هنوز نقشه راهی منسجم و مدون برای گردشگری ندارد. به نظر شما کدام آیتم گردشگری در کاشمر حرف اول را می زند؟
پاسخ به ظاهر مشخص است؛ گردشگری مذهبی و یا همان زیارت. ولی در حقیقت کاشمر خواسته یا ناخواسته در سایر آیتم های گردشگری نظیر؛ سلامت، ورزش، طبیعت گردی، شکار، آداب و رسوم، آثار تاریخی، روستا گردی و موارد قابل تامل دیگر دارای توانمندی است. در حال حاضر شاهد رشد مرئی گردشگری سلامت و گردشگری ورزش در کاشمر هستیم. از بحث اصلی خارج نشویم. باور بفرمایید هنوز برای معرفی کاشمر در حوزه گردشگری کاری کارستان نکرده ایم. امید در این حوزه زیاد است، افراد با تدبیر هم زیادند. بخش خصوصی باید برای این مهم توجیه شود.
گشتی در وب سایت ها و سامانه های اینترنتی ادارات و سازمان های ریز و درشت شهرستان از فرمانداری تا شورای شهر و شهرداری و هر آن جایی که دوست دارید بزنید و ببینید چه اطلاعاتی در باره گردشگری کاشمر دارند. نتایج تلخی را دریافت خواهید کرد. خودتان را به جای یک گردشگر بگذارید، از چه مسیر و کانال و سایتی باید در باره کاشمر و گردشگری آن کسب اطلاعات کنید؟ اینها بیان شد تا به اینجا برسیم که باری به هر جهت در این حوزه شعار می دهیم و دوست داریم ماندگار گردشگر در شهرستان افزایش بیابد. سال هاست شعار دادیم که کوهسرخ بهشت گمشده خراسان رضوی است. برای این بهشت چه کردیم؟
شعار دادیم کاشمر دومین شهر زیارتی استان است و حتی جسارت کردیم و بی اعتناء به شهرهای مذهبی و زیارتی نظیر شهر ری، مشهد اردهال، شوش دانیال و آستانه اشرفیه مدعی شدیم کاشمر چهارمین شهر زیارتی کشور است. در پس این همه شعارهای قشنگ برای ماندگاری گردشگران در دیارمان کاری نکردیم. باید خود را به جای گردشگر بگذاریم. از منظر وی به امکانات دیارمان نگاهی داشته باشیم. از ماشین شاسی بند در بازدیدهامان استفاده نکنیم، هم پای گردشگر قدم بزنیم و از فضاهایی که او قصد بازدید دارد، بسان او بازدید کنیم. به یک توالت عمومی برویم. از کسبه خرید کنیم. بهداشت پیرامون خود را رصد کنیم.
امکانات پارکینگ ها را بررسی نماییم. در یک کلام چونان یک گردشگر ریز و درشت یک مکان را تجزیه و تحلیل کنیم. به خاطراتی که یک گردشگر با خود از دیارمان به سوغات می برد و برای دیگران تعریف می کند توجه کنیم. در کاشمر جای یک سایت نمایشگاهی دائمی عرضه صنایعدستی و سوغاتسرا خالی است. این سایت باید در تمامی طول سال به گردشگران و علاقهمندان خدمات ارائه دهد. ارتقای ضریب ماندگاری گردشگران و مسافران راهبردی برای توسعه واشتغال است. کاشمر باید دارای زیر ساخت مناسب برای پرکردن اوقات فراغت مسافران و نیز امکانات تفریحی باشد که نیست.
امید این موارد مدنظر قرار بگیرد. در کنار این موارد باید به اسکان گردشگر بیاندیشیم. در جوار مجموعه سیاحتی زیارتی سید مرتضی(ع) شاهد فعالیت دو زائرسرا مربوط به آستانه مقدسه و موقوفه شادروان فتحی هستیم. در نزدیکی همین محل تابستان گذشته بخشی از خوابگاه دختران دانشجو دانشگاه آزاد اسلامی به مهمان پذیر اختصاص یافت. شاید امسال هم این موضوع تکرار شود.
یک مسافرخانه هم در خیابان قائم(عج) فعالیت دارد. آیا مهمانپذیر یا مسافرخانه دیگری در دیارمان سراغ دارید؟ به این بضاعت باید سوئیت های ادارات و نهادهای شهرمان را هم بیافزاییم. ما به ازای هر گردشگر چند تخت در شهرستان وجود دارد؟ ریوش مرکز کوهسرخ چند مهمانپذیر دارد؟ در سطح کشور ایده های خوبی برای افزایش اقامت بیشتر گردشگران انجام اجرا شده است. اگر حوزه گردشگری دیارمان اتاق فکری داشت می توانست از این ایده ها نهایت بهره برداری را بنماید. نگارنده بر آن است در این یادداشت به مواردی موثر برای افزایش ماندگاری گردشگر اشاراتی مختصر داشته باشد.
اقامتگاه های موقت کورسویی برای افزایش ماندگاری گردشگر
در اواخر اردیبهشت ماه سال جاری خبر سرمایه گذاری یک شرکت ایتالیایی برای ساخت اقامتگاه های موقت در برخی از روستاهای استان مرکزی، نظر علاقه مندان به توسعه صنعت گردشگری را به خود جلب کرد. به گزارش خبرگزاری تنسیم سرمایهگذاران شرکت ایتالیایی سیلکرود، برای نخستینبار در ایران در حوزه گردشگری سرمایهگذاری کردند .بهگزارش تسنیم، مراسم کلنگزنی اقامتگاههای موقت یک شرکت ایتالیایی در روستای خورهه محلات صورت پذیرفت. اقامتگاه موقت متمرکز این روستا با 12 سوئیت ساخته میشود. در هر سوئیت اتاقهای دو تا سه نفره ایجاد میشود.
برای ساخت این اقامتگاه 40 میلیارد ریال هزینه میشود که بهدنبال آن برای 55 نفر فرصت اشتغال ایجاد خواهد شد. قرار است این شرکت برای نخستینبار در ایران، پروژه ساخت اقامتگاههای موقت با استفاده از تکنولوژی روز دنیا را روستاهای دو شهرستان استان مرکزی احداث کند. این شرکتِ سرمایهگذار، 18 اقامتگاه را در دو شهرستان محلات و دلیجان احداث خواهد کرد که در مجموع حدود 72 میلیارد تومان، تنها در همین دو شهرستان سرمایهگذاری خواهد شد و در ماههای آتی در شهرستانهای دیگر این استان نیز این مجموعهها احداث خواهد شد.
این سازههای موقت که در حد یک هتل 5 ستاره خدمات مورد نیاز را به گردشگران ارائه میدهد، اکنون در نقاط مختلف جهان مورد استفاده قرار میگیرند. استان مرکزی بهعنوان الگویی برای راهاندازی اقامتگاههای موقت در حوزه گردشگری در کشور انتخاب شده است. در تولید این سازهها که در مدتی کمتر از یک روز بنا میشود، به جز کیفیت، آداب ملی و مذهبی ایرانیان هم در نظر گرفته شده است. در نقاط مختلف جهان در گذشته این سازهها با نام یونا هاوس و یونا گاردن ایجاد شده که آخرین نمونه آن در فرانسه به بهرهبرداری رسید.
در سازه یونا هاوس، خانه ای کوچک با ظرفیت 5 تا 10 نفر دارای 3 اتاق خواب، سالن پذیرایی، دو سرویس بهداشتی، حمام و آشپزخانه احداث می شود. از محاسن این سازه ها، خدمات رسانی ارزان قیمت است. بایسته است مسئولان ارشد شهرستان بحث اقامتگاه های موقت را برای دیارمان جدی بگیرند. تصور بفرمایید این مهم در جوار باغمزار یا مزار شهید مدرس و یا امامزاده سید محمد(ع) اجرا گردد. این پروژه را می توان در جوار آبشار کریز یا اولنگ های مختلف کوهسرخ، یا در جوار روستاهای مستعد گردشگری این بخش عملیاتی نمود. اجرای این پروژه در تفرجگاه های دیارمان را توصیه می نمایم.
سپهر گردشگری کاشمر و جای خالی اقامتگاه بوم گردی
برابر تعاریف؛ اقامتگاه بوم گردی جای است که «انتقال حس ایرانی زیستن و تجربه زندگی ایرانی با اقلیمهای مختلف با تکیه بر مهمان نوازی و مهر ورزی ایرانی گردشگر را به سمت خود میکشاند». ما کاشمری ها هم مهمانواز هستیم. اهالی شریف روستاها و آبادی های دیارمان هم بس مهمانواز هستند. کارشناسان در سطح ملی بر آنند تا مهماننوازی را به عنوان بِرَندِی در گردشگری ایران مطرح کرده و به جهانیان معرفی نمایند. چرا ما این کار را در حد و اندازه خود انجام ندهیم؟ گاهی که به اتفاق خانواده یا دوستان در آبادی های مختلف دیارمان گشت و گذاری داریم متوجه روحیه ناب مهمانوازی کاشمری ها می شویم. این روحیه را باید در رده استان و کشور مطرح کرد.
معرفی این روحیه باعث می شود تصویر ذهنی گردشگرانی که دیارمان را می بینند، قبل و بعد از سفرشان متفاوت شود، آنها پس از پایان سفر و گشت و گذار در کاشمر از زیباییها، جذابیتها و صد البته مهماننوازی کاشمریان، خاطرات بیشماری به همراه خواهند برد تا برای دوستان و سایر گردشگران تعریف کنند.نخستین گام افزایش ماندگاری گردشگران ترویج فرهنگ میزبانی و میهمان نوازی است. روزگاری در سال 1387در این نشریه ستونی را با عنوان«بُست 1400» اداره می نمودم. این ستون از بستری آرمان گرایانه و آینده نگرایانه در باره کاشمر در سال 1400مطالبی ارائه می کرد. در یکی از این مطالبی اشاره به تور گردشگری در کاشمر نموده بودیم.
گردشگرانی خارجی به کاشمر آمده بودند در این عروسی شرکت کرده و در فلان مراسم حاضر شده بودند. آن مطلب تخیلی اصرار بر بوم گردی داشت. گردشگران در گشت و گذارشان در کاشمر در سال 1400 هجری شمسی در منازل اهالی حاضر می شدند. از خانه تنوری بازدید می کردند و پای سفره اهالی می نشستند. مطلب ستون مذکور بر اساس صحبت های بود که با یک لیدر تور از اهالی ترشیز داشتم. استاد خلیلی به لطف احاطه ای که بر زبان ژاپنی داشت سال هاست راهنمایی گردشگران ژاپنی را بر عهده دارد. به باور وی گردشگران تعلق خاطری خاص به بهر مندی از فضای سنتی محل بازدید خود دارند.
الغرض مهماننوازی دیار کاشمر زبانزد خاص و عام است. کمیت و کیفیت این صفت حسنه با تغییر جغرافیای کوه و کویر رنگ و بوی خاص خود را دارد. نشستن دور یک سفره، نوشیدن چای و دم نوش، صرف میوه و بهره گیری از آیین های سور و سوگ شهرستان و تعارفهای پی در پی جهت ارج نهادن به میهمان همه همه بهانه مطلوبی برای نمک گیر کردن گردشگر است. یقین این گردشگر با خاطره خوشی از دیارمان خواهد رفت و یقین در اولین فرصت باز خواهد گشت و یقین با خود همراهانی را به همراه خواهد آورد. به زعم صاحبنظران یکی از مصداقهای مهماننوازی بحث اقامتگاههای بوم گردی است. نزدیک به دو دهه از تاسیس این اقامتگاهها در ایران میگذرد.
با رشد صنعت گردشگری و استقبال گردشگران داخلی و خارجی از گردشگری بومی، تبدیل به یکی از ظرفیتهای اقتصادی و سیاستهای کلان کشور شده است. تاسیس اقامتگاه بوم گردی با هدف توسعه پایدار، احیاء ارزش های بومی و سنتی، حفظ محیط زیست و کمک به اقتصاد جامعه محلی امکان یافت و این مهم از ارکان تاثیر گذار در تاسیس و فعالیت در این حوزه به شمار میرود. اخیراً در سفری به روستای طرق متوجه خالی بودن تعدادی از منازل بافت قدیمی روستا در بخش مجاور رودخانه شدم این منازل در بهترین موقعیت برای بحث ایجاد اقامتگاه های بوم گردی هستند. این بحث را در جاهای مختلف شهرستان می توان نهادینه نمود. هر روستا و آبادی که توانی برای طرح در حوزه گردشگری دارد می تواند این مهم را پیگیری نماید.
اجاره شبانه؛ مسکنی برای گردشگری کاشمر
اجاره شبانه، کرایه یک آپارتمان مبله، خانه، سوییت ، کلبه و ویلا و به صورت موقت به گردشگران به عنوان جایگزینی بهتر از هتل در بسیاری از نقاط گردشگری کشور مطرح است. چرا این مهم در کاشمر مشهود نیست؟ در برخی از آمارها آمده است که کاشمر در سال سه و نیم میلیون گردشگر دارد. اگر این آمار درست باشد که به نظر نگارنده صددرصد دروغ است، چرا بحث تامین مسکن شبانه در دیارمان رواج ندارد؟ اگر رواج داشت باید در جوار بقاع متبرکه و مبادی ورودی شاهد افرادی مقوا به دست بودیم که در این کار فعال هستند. در شبکه های مجازی هم ردی از این قضیه دیده نمی شود. بد نیست بدانید اجاره شبانه اینک یک گزینه سفر مطلوب در شهرهای زیارتی کشور و مناطق گردشگری محسوب می شود. این امر در دومین شهر زیارتی استان مغفول است.
کاشمر و ضرورت توجه به سایر موارد غیر از هتل
انگار در حال حاضر شهرمان فقط دارای یک مسافرخانه است. اطلاعاتی در باره میزان استقبال از این مجموعه ندارم. ولی مکان و جای یک مسافرخانه بسیار مهم است. کاشمر و ریوش و روستاهای مطرح در امر گردشگری نیازمند مهمانپذیر و مهمانخانه و مهمانسراست. گردشگران کاشمر با توجه به توان مالی شان به دنبال خوابگاه و اقامتگاهی کوتاه مدت هستند. در کوهسرخ حداقل در ریوش وجود یک مُتِل قابل بررسی است. اقامتگاه های بین جاده ای و کوهستانی، جنگلی، صحرایی یا ساحلی با توقفگاه هایی که بیشتر در دیدرس مسافران است به راهسرا یا متل معروفند. تفاوتشان با هتل،استفاده از سازه ها و مصالح ساختمانی از قبیل گچ، آجر و بلوک سیمانی است.