چند اپیزود در حاشیه عطش کاشمر به آمایش سرزمین

سلام این یادداشت در دویست و هجدهمین شماره سرو کاشمر منتشر شد:

اپیزود اول؛ یادی از آرزوهای هفده گانه

در آستانه نوروز 1385 در یاداشتی هفده آرزوی خود برای کاشمر را بر شمردم. در ابتداء آرزو کردم شورای شهر بحث فعالیت بنیاد ترشیز یا همان مرکز پژوهش های فرهنگی تاریخی کاشمر را جدی بگیرد که متاسفانه نگرفت. آرزو کردم که دفتر نمایندگی میراث فرهنگی کاشمر به اداره ارتقاء بیابد که هنوز هم نیافته است. در آرزوی سوم خواهان ایجاد انواع اتاق های فکر برای توسعه و پیشرفت کاشمر با تاکید بر ایجاد بانک های اطلاعاتی ریز و درشت شدم که هنوز محقق نشده است. آروزی ایجاد موزه مردمشناسی در کاشمر هنوز در هزارتوی کاغذبازی های اداری اسیر است. پنجمین آرزویم صنفی بود. آرزو کردم بودم شهرمان دارای کانون خبرنگاران شود که هنوز که هنوز است این مهم هم محقق نشده است.

ششمین آرزو مربوط به ظهور یک شورای شهر فعال و پویا و بالنده بود. هنوز هم این آرزو را دارم. آرزوی هفتم تحول در رفتار فرهنگی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان اصلی ترین متولی فرهنگ دیارمان بود. در باره فرجام این آرزوی حرفی برای گفتن ندارم. در هشتمین آرزو خواهان ظهور مدیرانی واقع گرا و آشنا با نبض توسعه و پیشرفت برای کاشمر بودم که فرجامش بماند. هنوز آرزوی برپایی یک نمایشگاه کتاب بزرگ در شهر را دارم. توجه به محیط زیست دیارم آرزوی دهم حقیر بود. آرزو داشتم مسئولان و مدیران دیارم با اینترنت و رایانه و شبکه های اجتماعی و کارکرد آن آشنا شوند. ایجاد شعبات کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سطح کاشمر آرزوی دوازدهمم بود.

سیزدهمین آرزویم نگارش انواع کتاب در باره کاشمر بود. این مهم کمی محقق شده است. آن روزها مثل این روزها شهرمان شاهد وقوع هرازگاهی قتل بود. آرزوی چهاردهم بنده برای کاهش آمار قتل در دومین شهر زیارتی استان بود. انتقال زندان کاشمر به خارج از شهر و خروج شهر از سیاست زدگی و رقابت حیدر و نعمت، پانزدهمین و شانزدهمین آرزوهای بنده در آن دوران بود. این دو هم هنوز محقق نشده اند. آرزوی هفدهم این کمترین سوژه این یاداشت است، آرزو کرده بودم که یک بار برای همیشه آمایش سرزمین کاشمر به طور علمی انجام شود. در این باره نوشته بودم؛« از بس در این باره نوشته ام خسته شده ام.کسی به فکر کاشمر 1400 نیست».

اپیزود دوم؛ گشتی در باغ مفاهم آمایش سرزمین

واژه آمایش از مصدر آماییدن در لغت به معنای مهیا کردن، آراستن، زیبا کردن و در علوم محیط زیست واژه یی شناخته شده در مورد سامان دادن انواع توسعه و برنامه ریزی کاربری زمین است. امروزه یکی از شاخص ها و معیارهای توسعه یافتگی، میزان انطباق برنامه های اجرائی هر کشور با مبانی و مطالعات جامع آمایش سرزمین می باشد. برنامه آمایش سرزمین، برنامه نرم افزاری، شالوده تمشیت و شاکله سیاستگزاری و اجرائی هر کشور می باشد تا بتوان از مزیت ها، فرصت ها و استعدادهای هر سرزمین به گونه ای استفاده کرد که محدودیت ها، تهدیدها و چالش ها، کمترین زمینه تاثیرگذاری و میدان مانور را داشته باشد.

از مهمترین ویژگی ها و ملزومات برنامه آمایش سرزمین، جامع و یکپارچه نگری، پویا و دینامیک بودن برنامه، زمانمند بودن، عادلانه بودن فرآیندها، ایمن و زیست محیطی بودن، نظام مند و سلسله مراتبی بودن برنامه به لحاظ سطح، موضوع و پدیده ها، و بالاخره متوازن بودن همه ارکان و ابعاد برنامه می باشد. یكي از مسائل مهم و كليدي كه در كنار برنامهxadريزيxadهاي كلان و بخشي بايد به طور مستقل به آن پرداخته شود، برنامهxadريزي آمايش سرزمين است. برنامهxadريزي آمايش سرزمين، روند جامعي از برنامهxadريزي منطقهxadاي را ارائه ميxadكند. اين شكل از برنامهxadريزي براي به كارگيري برنامهxadريزي منطقهxadاي در سطح يك كشور بهترين مكمل براي برنامهxadريزي كلان و بخشي است.

برنامهxadريزي آمايش سرزمين چون با ديدي وسيع و همه جانبه به فضاي ملي نگاه ميxadكند، كليه مناطق كشور را با حوصله و دقت از جهات مختلف مورد مطالعه و شناسايي قرار ميxadدهد و براساس توانمنديxadها، قابليتxadها و استعدادهاي هر منطقه باتوجه به يكنواختي و هماهنگي اثرات نتايج عملكردهاي ملي آنها در سطح ملي، نقش و مسئوليت خاص به مناطق مختلف كشور محول ميxadكند. مهمترين خصوصيات آمايش سرزمين، جامع نگري، دورانديشي، كلxadگرايي، كيفيتxadگرايي و سازماندهي فضاي كشور است. آمايش سرزمين زيربناي امر سازماندهي توسعه منطقهxadاي و به بياني ديگر ابزار اصلي برنامهxadريزي و تصميمxadگيريxadهاي منطقهxadاي و ملي است.

هدف آمايش سرزمين، توزيع بهينه جمعيت و فعاليت در سرزمين است، بگونهxadاي كه هر منطقه متناسب با قابليت ها، نيازها و موقعيت خود از طيف مناسبي از فعاليتxadهاي اقتصادي و اجتماعي برخوردار باشد و جمعيتي متناسب با توان و ظرفيت اقتصادي خود بپذيرد. به عبارت ديگر، هدف كلي آمايش سرزمين، سازماندهي فضا به منظور بهرهxadوري مطلوب از سرزمين در چارچوب منافع ملي است. آمايش سرزمين، زمينه اصلي تهيه برنامهxadهاي توسعه اقتصادي- اجتماعي منطقهxadاي را فراهم ميxadآورد و ابزار اصلي تلفيق برنامهxadريزيxadهاي اقتصادي و اجتماعي با برنامهxadريزيxadهاي فيزيكي و فضايي خواهد بود.

اپیزود سوم؛ نگاه نماینده به ضرورت توجه به آمایش سرزمین

نماینده دیارمان در اولین شورای اداری شهرستان در سال جاری در سالن شهید مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشمر گفت:«وظیفه فرمانداری هر شهرستان و استانداری در هر استان این است که نسبت به تهیه طرح آمایش مناطق خود اقدام کنند، اما متأسفانه به دلیل عدم اجرا از بسیاری از توانمندی هایی که در شهرستان و استان وجود دارد، اطلاعاتی در این خصوص وجود ندارد». بنیادی با اشاره به اینکه تاکنون فعالیت ها و برنامه ها به صورت قشری نگری و بخشی نگری انجام شده و این مهم سبب شده که امروز نمایندگان مجلس از توانمندی های استان های یکدیگر بی اطلاع باشند، اظهار کرد: « اگرچه در سال های ۷۸ و ۸۳ اقداماتی در زمینه آمایش انجام شده، اما امیدوارم فرماندار کاشمر به عنوان اولین فرماندار در این حوزه پیشقدم شود، با آماده کردن این طرح، زمینه را برای توسعه شهرستان و جذب سرمایه گذار فراهم کند».

در تایید باور نماینده باید متذکر شد؛ به طور قطع آمایش سرزمین در کاشمر باعث کارایی و بازدهی اقتصادی، وحدت و یکپارچگی سرزمین شهرستان برای حفاظت از ماهیت وجودی آن، گسترش عدالت اجتماعی و تعادل های منطقه ای، حفاظت محیط زیست و احیای منابع طبیعی، حفظ هویت و حراست از میراث فرهنگی و رفع محرومیت ها خصوصاً در مناطق روستایی می شود. تجربه كشور در تدوين برنامههای توسعه نشان ميدهد كه این برنامهها نه تنها عدم تعادلها را در پهنه سرزمين کاهش ندادهاند؛ بلكه بعضاً موجب تشدید عدم تعادلهاي منطقهاي نیز شدهاند. تشديد عدم تعادلها دست كم در حوزههاي دسترسی به زيربناها، سرمايهگذاريها و خدمات به وضوح قابل مشاهده است.

تمركز حجم وسيعي از امكانات در نقاط محدود (مازاد بر توان اکولوژیک و ظرفیت) باعث تمركز جمعيت كشور در همان نقاط محدود شده است و جمعيت در گستره وسيعي از سرزمين رو به كاهش نهاده است. به تبع آن، ثروت و منابع مالی به سمت مناطق مركزي و فقر و محروميت به سمت مناطق دوردست گسيل يافته است.نگرش تمركزگرا، بخشينگر و اقتصادمحور در تدوين برنامهها و ضعف مديريت منابع انساني در مناطق كمتر توسعهيافته و عدم مشاركت این مناطق در تنظيم برنامههاي توسعه و همچنين غلبه نگاه غيرفني در مكانيابي پروژههای ملی را میتوان از جمله عوامل تشديدكننده عدم تعادلها در پهنه سرزمين دانست.

برنامه ریزی برای کاشمر با نگاه آمایش سرزمین به مسئولان امکان بارگذاری جمعیتی را به نحوی متناسب با قابلیت های منابع در گستره سرزمینی فراهم می آورد، مسائل و مشکلات محیطی و انسانی کاشمر را کاهش می دهد. اگر برنامه های اجرایی و عملیاتی سازمان های کاشمر بر اساس مولفه های آمایش سرزمین تنظیم شده باشد، جهت گیری های پیشرفت و توسعه را نیز به دنبال دارد .آمایش سرزمین تدبیر است، تنظیم شرایط است، ایجاد تعادل در بهره گیری از توانمندی طبیعی وتطبیق با نیازهای اهالی و کاهش نابرابری و جلوگیری از نبود تعاد ل های جدید است. آمایش سرزمین ایجاد تعادل بین سه عنصر انسان، فضا و فعالیت تعریف شده است.

در ارتباط با انسان مقولة مدیریت مطرح است و در رابطه با فضا بحث اقلیم مطرح است و در رابطه با فعالیت مقوله برنامه و برنامه ریزی برجسته می شود، یعنی مفهوم آمایش تلفیقی از سه علم مدیریت و اقتصاد، جغرافیا و جامعه شناسی است. امید در خواست نماینده از فرماندار رنگ تحقق به خود بگیرد و آرزوی انجام آمایش سرزمین محقق شود. در این راه امیدواریم شاهد همراهی مراکز اموزش عالی با نماینده و فرماندار باشیم. خواستن توانستن است. بایسته است به همت فرماندار و با نظارت نماینده کارگروهی برای تحقق آمایش سرزمین در کاشمر تشکیل شود. این کارگروه در صورتی که ورای مسایل سیاسی مرسوم در کاشمر تشکیل شده باشد، به طور قطع کاری کارستان در این حوزه خواهد کرد.

برچسبها: توسعه کاشمر, آمایش کاشمر

نوشته شده توسط حمید رضا بی تقصیر فدافن در 12:11 | لینک ثابت •