گذری بر استعفای نماینده کاشمر در سال 1357 در پی فرمان حضرت امام(ره)

سلام

در دی ماه 1357 تعدادی از نمایندگان مجلس شورای ملی در تبعیت از فرمان امام خمینی(ره) مبنی بر استعفای نمایندگان مجلس در اعتراض به شاه و همراهی با انقلاب، اقدام به استعفا نمودند. محسن پزشکپور دبیرکل حزب پان ایرانیست و دو نفر از نمایندگان اولین گروه استعفادهندگان بودند. در سری دوم 12 نماینده از طیف اقلیت وقت مجلس اقدام به استعفا کردند. مرحوم شادروان محمد صادق فرمان نماینده وقت کاشمر در بیست و چهارمین دوره مجلس شورای ملی یکی از این نمایندگان بود. مرحوم دکتر کریم سنجابی از بنیان گذاران جبهه ملی بود که در دوره پهلوی مدتی وزیر امور خارجه و مدتی هم وزیر آموزش و پرورش دکتر مصدق بود.

وی در خصوص استعفای نمایندگان مجلس شورای ملی در روزهای پیروزی انقلاب مینویسد:« در این ایام که واپسین روزهای نظام از همگسیخته پادشاهی بود مراجعات به من فوقالعاده زیاد بود. از جمله نمایندگان مجلس که دچار ناراحتی و بلاتکلیفی و سردرگمی شده بودند مراجعه میکردند. در مرحله اول تنها نمایندگان اقلیت میآمدند. آنها قریب چهارده نفر بودند که گاهی تنها و گاهی با هم میآمدند. از جمله وقتی آقای (امام) خمینی[ره] اعلامیهای صادر کرده بود که نمایندگان استعفا بدهند، آنها نظر مرا خواستند که آیا استعفا بدهند یا خیر؟ من به آنها گفتم که: استعفا ندهید تا مجلس هست باقی بمانید شاید وجود شما برای پیشرفت آمال مردم مفید باشد.

بعد از آنها عدهای از نمایندگان اکثریت هم با من ملاقات کردند...این در موقعی بود که حکومت بختیار تشکیل شده بود. من به آنها گفتم: آقایان درست است که ملت ایران شما را نماینده خود نمیداند و این مجلس نماینده مردم نیست، اما شما به هر حال در کرسی و در مقام نمایندگی مردم ایران هستید. بسا اتفاق افتاده که نمایندگان دیگری که همین موقعیت و موضع شما را داشتهاند و در مواقع حیاتی اقداماتی بر طبق خواسته ملت کرده و مردم نیز با عمل آنها موافقت داشته و از آنها اظهار خرسندی و قدردانی کردهاند. مثلا مثل انتخاب دکتر مصدق و همکاری با دکتر مصدق و غیره. شما الان در مجلس هستید، هم برای رفع غائله مملکت و خدمت به ملت و هم برای رفع هر نوع اتهامی از خودتان میتوانید یک اقدام موثری بکنید.

و آن این است که چند نفر از شما جرات بکند و طرحی به قید سه فوریت به مجلس بدهد که چون مسلم و معلوم شده که حکومت دکتر بختیار از عهده حل مشکلات کنونی ایران برنمیآید وجود و حضور ایشان مانع حل مساله ایران به طور مسالمتآمیز است، بنابراین پیشنهاد میکنیم که نسبت به بقای حکومت ایشان تجدید رای بشود و در رایگیری رای عدم اعتماد به ایشان بدهید که مجبور به استعفا بشود. آن وقت است که راه باز میشود. برای اینکه شخص صالحی که مورد توافق آقای خمینی هم باشد انتخاب بکنید. رئیس مجلس به من وعده داد که اگر آقای خمینی با این ترتیب موافق باشد آنها هم عمل کنند. این از جمله وقایع و مطالبی است که تاکنون در تاریخ انقلاب اخیر ایران علنی نشده است».

با گسترش انقلاب و کشتارهای رژیم در نقاط مختلف جمعی از نمایندگان بر استعفا پافشاری نمودند. روز 27 دي تعداد 12 نفر از نمايندگان مجلس شوراي ملي از سمت خود استعفا كردند. فرداي آن روز امام بر لزوم استعفاي وزيران كابينه تأكيد كردند. متعاقب آن بیش از ۸۰ نفر از نمایندگان در جلسهای خصوصی با جواد سعید، رئیس وقت مجلس درباره استعفای فردی یا جمعی خود به گفتوگو پرداختند. پیرو فرمان امام خمینی(ره) تا این روز ۲۰ نفر از نمایندگان مجلس شورای ملی از مقام خود استعفا داده بودند. متن استعفای نماینده کاشمر و 10 نماینده دیگر در چهارم بهمن 1357 توسط رئیس مجلس قرائت گردید.

استعفانامه 11 نماینده به این شرح است:« ریاست محترم مجلس شوراى ملى؛ احتراماً به شهادت سوابق موجود اینجانبان درموضع نمایندگى در دورۀ بیست وچهارم مجلس شوراى ملى مجاهدتهاى ممكن را در طریق ایفاى وظیفۀ نمایندگى همراه با دیگر نمایندگان گروه اقلیت معمول داشتیم و بخصوص در ماههاى اخیر از هیچگونه كوششى در جهت اعلام و انعكاس حقانیت انقلاب ملت ایران كوتاهى ننمودیم ولى اینك كه احساس میشود در فضاى كنونی جامعۀ متحول ایران ازموضع نمایندگى مجلس شورای ملى نمیتوانیم نقش قانونى وملى خودرا ایفا نماییم به این وسیله استعفاى خود را از نمایندگى مجلس شوراى ملى اعلام میداریم و تقاضا داریم طبق آیین نامۀ داخلى اقدام لازم معمول گردد.

عنایتالله قائمى نمایندۀ آباده، شهبازشهبازى نمایندۀ فیروزآباد، محمدصادق فرمان نمایندۀ كاشمر، محمدصادق افتخار نمایندۀ لار، دكترجعفرعادلى رانكوهى نمایندۀ لاهیجان، حسن متولى نمایندۀ سبزوار، دكترسیدمحمد جزایرى نمایندۀ اردل، نورالله قدمى نمایندۀ كرج، مهندس حسن هرزندى نمایندۀ مرند، جلال پارسا مطلق نمایندۀ جیرفت، كاظم اسكویى نمایندۀ سبزوار». جالب است بدانید در هنگام قرائت این استعفانامه در صحن علنی مجلس، برخی از نمایندگان وفادار به رژیم طاغوت استعفادهندگان را مسخره کرده و فریاد می زدند؛« مبارك است!» یکی از نمایندگان هم فریاد زد«اطلاعیۀ نمایندگان اقلیت مجلس شوراى ملى حاضر در مركز». مرحوم دکتر کریم سنجابی در خاطراتی که از آن روزگار نقل می کرد متذکر شد که جریان این استعفا با انقلابیون هماهنگ شده بود و مقرر شده بود انقلابیون حرمت اینان را داشته باشند.